UN Convention on the Rights of the Child (UNCRC) agus Éire


Sa bhliain 1989, ghlac Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe le Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh. Deireann an UNCRC conas is coir déileáil le leanaí ar fud an domhain, agus cad iad na cearta a bhfuil gach leanbh agus duine óg faoi bhun aois 18 in ainm is a fháil. Shínigh Eire an UNCRC in 1992. Dá réir sin, tá Eire tar éis gealltanas a thabhairt faoin dlí idirnáisiúnta, cearta leanaí a urramú, a chosaint agus a chomhlíonadh, mar atá leagtha amach sa Choinbhinsiún.

Deir an UNCRC go bhfuil aon “duine daonna faoi bhun 18 mbliana d’aois” mar leanbh, agus aithníonn sé go bhfuil cearta leanaí acu, atá I dteideal cúram, cúnamh agus cosaint speisialta de réir a n-aoise agus a gcéime forbartha.

Deir brollach an UNCRC gur choir cearta leanaí a fhíorú trí:

-       Meas a léiriú ar dhínit agus luach bunúsach linbh;

-       Coinníollacha maireachtála feabhsaithe agus caighdeán saoil níos fear don leanbh a chur chun cinn;

-       Cosaint agus tacaíocht a thabhairt don teaghlach mar “ghrúpa bunúsach sa tsochaí” agus mar “an timpeallacht nádúrtha a chothaíonn fás agus leas” linbh;

-       A aithint gur choir do leanaí “fás aníos I dtimpeallacht teaghlaigh, agus in atmaisféár sona, grámhar agus tuisceannach”

-       Tacaíocht a thabhairt do leanaí chun meas a bheith acu ar na prionsabail “síocháin, dínit, caoinfhulaingt, saoirse, comhionnas agus dlúthpháirtíocht”

-       A aithint go bhfuil leanaí ar fud an domhain a bhfuil cosaint speisialta ag teastáil uathu  mar go maireann siad I ndálaí fíordheacra.

Cuireann an UNCRC oibleagáid ar gach Stát ar shínigh – Éire ina measc -  gach beart cuí a dhéanamh chun cearta leanaí a chur i bhfeidhm faoi mar a aithnítear sa Choinbhinsiún. Is gá freisin go mbeadh meas ag gach stát ar chearta tuismitheoirí agus tacaíocht a thabhairt do thuismitheoirí a roil agus a bhfreagrachtaí i Leith leanaí a chomhlíonadh.

Tá painéal saineolaithe idirnáisiúnta ar chearta leanaí darbh ainm Coiste na NA um Chearta an Linbh freagrach as montatóireacht agus measúnú tréimhsiúil a dhéanamh ar an dul chun cinn atá á dhéanamh ag na Stáit, Eire ina measc, i gcás na n-oibleagáidií do leanaí faoin gCoinbhinsiún a chomhlíonadh. I ndiaidh dóibh an UNCRC a shíniú sa bhliain 1992, tháinig Eire os comhair Choiste na NA um Chearta an Linbh i 1998 agus arís sa bhliain 2006. Chuaigh Eire an tríú huair roimh Choise na NA um Chearta an Linbh in Eanáir 2016. I ndiaidh na chruinnithe sin, d’fhoilsigh Coiste na NA a mbreithnithe ar dhul chun cinn na hEireann agus a moltaí d’Eirinn maidir leis an méid a d’fhéadfaimis a dhéanamh sna blianta beaga romhainn chun go bhféadfá tuilleadh measa, cosanta agus comhlíonta a thabhairt do chearta leanaí. Tá Eire lena chéad tuairisc thréimhsiúil eile a chur faoi bhráid Choise na NA um Chearta an Linbh sa bhliain 2021.

Tuilleadh eolais ar fáil as Béarla anseo.